Lombardia – Mediolan, Como i Bergamo

Pogoda w Lombardii miesiąc po miesiącu

Lombardia ma klimat kontynentalny w nizinie i alpejski w górach. W Mediolanie latem temperatura sięga 30°C z wilgotnością 75%, zimą spada do -2°C nocą z mgłą zalegającą tygodniami. Nad jeziorem Como mikroklimat łagodzi skoki: latem 26°C, zimą rzadko poniżej zera, woda w sierpniu 23°C. W Bormio (1 225 m n.p.m.) śnieg leży od grudnia do końca marca z pokrywą 100-150 cm.

Wiosna w Lombardii (marzec-maj)

Wiosna to kwitnienie kamelii i magnolii w willowych ogrodach nad Como oraz otwarcie sezonu na białe szparagi z Cantello. Marzec przynosi kwitnienie kamelii w Villa Carlotta (150 odmian na 7 hektarach), a temperatura 14°C w Mediolanie pozwala zwiedzać Duomo i Castello Sforzesco bez tłumów. Kwiecień otwiera sezon szparagowy w Cantello (prowincja Varese), gdzie 60 gospodarstw produkuje białe szparagi z piaskowych pól. W maju zalewane są pola ryżowe w Lomellinie, tworząc lustrzany krajobraz na około 80 tysiącach hektarów, a temperatura wody w Como rośnie z 9 do 17°C.

Lato w Lombardii (czerwiec-sierpień)

Lato to sezon kąpieli w Como z wodą 23°C i upały w Mediolanie sięgające 35°C z wilgotnością 75%. Czerwiec otwiera sezon plażowy nad Como, Iseo i Garda, a Bellagio i Varenna zapełniają się gośćmi (rezerwacja hoteli na lipiec wymaga 3 miesięcy zapasu). Lipiec i sierpień przynoszą Ferragosto, kiedy mediolańczycy uciekają w góry albo nad jezioro, a połowa lokali w mieście zamyka się na 2 tygodnie. W Bormio i Livigno otwierają się szlaki górskie powyżej 2 000 m, gdzie temperatura spada do 18°C w cieniu.

Jesień w Lombardii (wrzesień-listopad)

Jesień to winobranie Franciacorta i sezon na bresaolę w Valtellinie. Wrzesień przynosi zbiory winogron Chardonnay i Pinot Nero w Franciacorta (170 winnic na 3 000 ha między Brescią a jeziorem Iseo), a kolejny tydzień mody w Mediolanie ściąga 250 tysięcy gości. Październik to szczyt zbiorów ryżu w Lomellinie i otwarcie sezonu na białe trufle (4 000 zł/kg). W Valtellinie suszy się bresaola z górskiego mięsa wołowego (90 dni dojrzewania w alpejskim wietrze), a w trattoriach pojawiają się pizzoccheri z gryki. Listopad przynosi pierwsze mgły na Nizinie Padańskiej z widocznością 100 m.

Zima w Lombardii (grudzień-luty)

Zima to jarmarki świąteczne na Piazza Duomo w Mediolanie i sezon narciarski w Bormio i Livigno. Grudzień otwiera Mercatini di Natale na Piazza Duomo i rozświetlone Galerie Wiktora Emanuela, a w bazylice Sant’Ambrogio rusza wystawa „Oh Bej! Oh Bej!” z 400-letnią tradycją sprzedaży rękodzieła. Styczeń to najtańsze loty z Polski do Mediolanu i sezon La Scala. Luty przynosi karnawał ambrozjański (kończy się tydzień po wszystkich innych włoskich karnawałach) oraz Milan Fashion Week. W Bormio i Livigno śniegu leży 100-150 cm, a w Mediolanie mgła obniża widoczność do 200 m.

Mediolan – moda i katedra

Mediolan – co zobaczyć mieści Duomo, La Scalę, „Ostatnią Wieczerzę” Leonarda i Quadrilatero della Moda na 6 km². Miasto ma 1,4 miliona mieszkańców (3,2 miliona w aglomeracji) i jest stolicą włoskich finansów, mody i wzornictwa. Tydzień mody odbywa się dwa razy w roku (luty i wrzesień) i ściąga 250 tysięcy gości. Quadrilatero della Moda zajmuje 4 ulice (Montenapoleone, Spiga, Sant’Andrea, Manzoni) z butikami Prada, Versace i Armani. Bilet 24 h na metro: 27 zł (7,60 EUR).

Duomo

Katedra Duomo to drugi największy kościół we Włoszech po Bazylice św. Piotra, z fasadą z 3 400 figur i 135 wieżyczek. Budowa trwała 579 lat (1386-1965), a Madonnina na szczycie (108,5 m wysokości) jest punktem orientacyjnym całego miasta od 1774 roku. Wnętrze ma 11 700 m² i mieści 40 000 osób, z 52 kolumnami sięgającymi 24 m. Wejście na taras dachu (250 schodów lub winda) daje widok na Alpy w bezchmurne dni i kosztuje 65 zł (16 EUR) winda + 80 zł (20 EUR) z dostępem do archeologii pod katedrą. Bilet do wnętrza katedry: 30 zł (7 EUR).

Galeria Wiktora Emanuela

Galleria Vittorio Emanuele II to najstarsza galeria handlowa we Włoszech z 1877 roku, łącząca Piazza Duomo z Piazza della Scala. Konstrukcja ma 196 m długości i kopułę 47 m wysokości ze szkła i żelaza, z mozaikową podłogą przedstawiającą herby 4 stolic Królestwa Włoch (Mediolan, Florencja, Turyn, Rzym). Tradycja każe obrócić się piętą trzy razy na byku w mozaice (na herbie Turynu) na szczęście, co wytarło dziurę w marmurze. W galerii działa Caffè Camparino od 1915 roku (kieliszek Camparino: 50 zł / 12 EUR) i Prada otwarty w 1913 roku. Wstęp wolny, czynne 24 h.

„Ostatnia Wieczerza” Leonarda da Vinci jest dostępna w refektarzu Santa Maria delle Grazie w 15-minutowych slotach, bilet 65 zł (15 EUR) z rezerwacją 2 miesiące wcześniej. Fresk powstał w latach 1495-1498. Teatro alla Scala stoi na Piazza della Scala od 1778 roku i otwiera sezon 7 grudnia (dzień świętego Ambrożego, patrona Mediolanu), bilety od 60 zł na galerii do 4 000 zł na parterze.

Jezioro Como – Bellagio i Varenna

Lago di Como ma kształt odwróconej litery Y, 146 km² powierzchni i 410 m głębokości, co czyni go najgłębszym jeziorem we Włoszech. Brzeg ciągnie się na 170 km z 30 miasteczkami nad wodą i 6 willami otwartymi dla turystów (Carlotta, Balbianello, Melzi, d’Este, Olmo, Monastero). Klimat śródziemnomorski pozwala uprawiać oliwki, cytryny i palmy, choć Alpy stoją 20 km na północ. Promy łączą wszystkie miasteczka między Como a Colico, bilet dzienny: 100 zł (24 EUR).

Bellagio

Bellagio leży na cyplu między dwoma ramionami jeziora i ma 3 800 mieszkańców. Miasto słynie z brukowanych uliczek i Salita Serbelloni (schody łączące port z Piazza della Chiesa), gdzie sklepy z jedwabiem działają od XIX wieku. Villa Melzi d’Eril ma 8 ha angielskiego ogrodu z platformą widokową na Tremezzo, otwarta od marca do listopada za 35 zł (8 EUR). Grand Hotel Villa Serbelloni z 1873 roku gościł Kennedy’ego, Churchilla i Obamy, doba w sezonie: 2 500-4 000 zł.

Varenna

Varenna to 800-osobowa wioska na wschodnim brzegu z Passeggiata degli Innamorati (ścieżka zakochanych) wzdłuż wody. Domy w kolorach żółtym, różowym i ochrowym opadają kaskadowo do portu rybackiego, a Castello di Vezio (XI wiek) na 200 m n.p.m. daje widok na całe jezioro za 25 zł (6 EUR). Villa Monastero z 1208 roku ma ogrody na 2 km wzdłuż brzegu z 900 gatunkami roślin, w tym cedrami libańskimi. Pociąg z Mediolanu Centrale do Varenny: 1 godzina, bilet 40 zł (9,50 EUR), potem prom do Bellagio (15 minut, 18 zł / 4,40 EUR).

Bergamo – brama Lombardii

Bergamo dzieli się na Bergamo Bassa (dolne, nowoczesne) i Bergamo Alta (górne, średniowieczne) na wzgórzu San Vigilio. Miasto liczy 120 tysięcy mieszkańców i obsługuje lotnisko Orio al Serio (13 milionów pasażerów rocznie, główny hub Ryanair). Bergamo Alta okolone jest pełnym obwodem 5,2 km murów weneckich, jednego z elementów listy UNESCO. Funicolare z 1887 roku łączy obie części miasta w 4 minuty, pokonując 90 m różnicy wysokości, bilet 6 zł (1,40 EUR).

Bergamo Alta

Bergamo Alta to średniowieczne miasto-twierdza na wzgórzu 380 m n.p.m. z Piazza Vecchia w samym sercu. Plac otaczają Palazzo della Ragione (XII wiek), Torre Civica (52 m, dzwon „Campanone” bije 100 razy o 22:00 jako dawny sygnał zamknięcia bram) i Biblioteka Angelo Mai z 700 tysiącami tomów. Cappella Colleoni (1476) przylega do Bazyliki Santa Maria Maggiore (1137), z wnętrzem barokowym i intarsjami Lorenza Lotta, wejście 25 zł (6 EUR). Wokół Città Alta biegnie szlak murami weneckimi (5,2 km), pokonywany pieszo w 90 minut z 5 panoramami na Alpy.

Jak dojechać do Lombardii?

Lombardia ma 3 lotniska międzynarodowe, a najtaniej dolatuje się Ryanairem z Polski do Bergamo (Orio al Serio). Loty z Warszawy, Krakowa, Wrocławia, Katowic i Gdańska startują codziennie, czas 1 h 50 min, ceny 200-600 zł w obie strony. Malpensa pod Mediolanem obsługuje LOT, Wizz Air i przewoźników tradycyjnych, bilety 350-900 zł. Linate stoi 7 km od centrum Mediolanu i służy lotom krótkodystansowym z Niemiec i Włoch.

• Bergamo Orio al Serio → Mediolan Centrale: autobus 50 minut co 30 min, bilet 40 zł (10 EUR). Pociąg po przesiadce w Bergamo: 1 h 15 min.
• Malpensa → Mediolan Centrale: Malpensa Express co 30 min, 50 minut, bilet 60 zł (14 EUR).
• Mediolan Centrale → Como: pociąg regionalny co 20 min, 40 minut, bilet 26 zł (6 EUR).
• Mediolan Centrale → Bergamo: pociąg regionalny co 30 min, 50 minut, bilet 25 zł (6 EUR).
• Mediolan → Varenna (do promu na Bellagio): pociąg co godzinę, 1 godzina, bilet 40 zł (9,50 EUR).

Wynajem auta opłaca się tylko jeśli planujesz Bormio, Livigno albo Franciacorta. W Mediolanie obowiązuje strefa Area C (opłata 25 zł / 5 EUR za wjazd do centrum), a parking w hotelu kosztuje 150-250 zł na dobę. Sprawdź też przewodnik po regionach na Włochy: regiony.

Ile kosztują wakacje w Lombardii?

Lombardia jest droższa od reszty Włoch o 20-30%, a Mediolan to jedno z 3 najdroższych miast we Włoszech (obok Rzymu i Wenecji). Hotel 3* w Mediolanie kosztuje od 400 zł za noc, w Bellagio nad Como od 600 zł w sezonie. Obiad w trattorii: 50-80 zł na osobę (12-20 EUR), kieliszek Franciacorta 30 zł, risotto alla milanese 80-110 zł. Outlet Serravalle (110 km od Mediolanu, 300 sklepów) obniża ceny marek o 30-70% przez cały rok.