Co przywieźć z Malty: co kupić, co zabrać do walizki i czego nie wywozić

Co przywieźć z Malty do jedzenia?

Najlepsze jedzenie na pamiątkę z Malty to ser ġbejna, sól z Gozo, miód tymiankowy i słodycze z festa. Z kraju Unii wolno przewozić mięso, ser i wędliny na własne spożycie, a ograniczenia pojawiają się tylko przy lokalnych ogniskach chorób zwierząt.

Ġbejna to mały okrągły ser owczy, symbol Gozo. Od stycznia 2025 roku nazwa „Ġbejna tan-nagħaġ” jest chroniona w Unii jako pierwszy maltański produkt spożywczy z oznaczeniem pochodzenia. Chroniona wersja powstaje z surowego mleka owczego i ma trzy odmiany: świeżą, suszoną i pieprzową, konserwowaną w occie. Świeżą zjedz na miejscu. Do walizki bierz suszoną. Albo pieprzową.

Sól z salin w zatoce Xwejni na Gozo zbiera się mniej więcej od połowy maja do początku września, zależnie od pogody. Rodzina Cini pracuje przy tych salinach od pokoleń, a produkcję wznowiła w 1969 roku. Miód tymiankowy, għasel tas-sagħtar, pszczoły robią z nektaru dzikiego tymianku. Ochrony unijnej jeszcze nie ma.

Ze słodyczy do bagażu nadają się qubbajt, nugat z letnich festa, i qagħaq tal-għasel, ciastka w kształcie pierścienia. W środku jest melasa. Nie miód. Do tego kunserva, koncentrat pomidorowy, podstawa kanapki ħobż biż-żejt.

Wino, piwo i Kinnie: co przywieźć z Malty do picia?

Wino z Malty kupuj z banderolą na szyjce, bo to ona mówi, skąd są winogrona. Unia chroni trzy kategorie maltańskich win: DOK Malta, DOK Gozo i IĠT Maltese Islands. Wino DOK ma banderolę jasnożółtą, IĠT jasnozieloną, obie z numerem i kodem QR.

Kinnie to gorzko-słodki napój z gorzkich pomarańczy i ziół. Browar Farsons produkuje go od 1952 roku. Receptura jest tajna. Z tego samego browaru pochodzi piwo Cisk, warzone od 1929 roku.

Ile alkoholu i papierosów można przywieźć z Malty?

Z Malty przywozisz alkohol i papierosy bez akcyzy, dopóki służą tobie, a nie na sprzedaż. Przepisy podają poziomy orientacyjne. Powyżej nich celnik może zapytać o cel i poprosić o dowód zakupu.

Przekroczenie nie oznacza od razu opłaty. Bez dowodu, że to zakupy dla siebie, celnik może jednak naliczyć akcyzę w Polsce albo zatrzymać towar. Zwrotu maltańskiego VAT, czyli 18 procent, Polak nie dostanie, bo przysługuje tylko osobom mieszkającym poza Unią.

Praktyczna wskazówka: wino i Kinnie pakuj do bagażu rejestrowanego. Lotnisko na Malcie pozwala w swoim centrum pomocy na płyny do 2 litrów w bagażu podręcznym, ale samo zastrzega, że inne lotniska Unii mają inne zasady. Przy powrocie z przesiadką butelka może przepaść na drugiej kontroli.

Pamiątki z Malty na prezent: szkło, koronki, filigran

Klasyczny prezent z Malty to ręcznie dmuchane szkło z Mdiny, robione od 1968 roku. Mdina Glass założyli wtedy Eric Dobson i Michael Harris, jako pierwszą na Malcie wytwórnię szkła dmuchanego. Warsztat działa w przebudowanym hangarze dawnego lotniska wojskowego w Ta’ Qali. Szkło sprzedaje się też w sklepach w samej Mdinie.

Koronka maltańska, bizzilla, ma we wzorze ośmioramienny krzyż. Koronkę klockową przywieziono na Maltę w pierwszej połowie XIX wieku. Na Gozo robi się ją od lat 40. tamtego stulecia. W 1851 roku pokazano ją na Wielkiej Wystawie w Londynie.

Srebrny filigran to biżuteria ze srebrnych nitek skręcanych w ażur, najczęściej z krzyżem maltańskim. Filigran i każde inne rękodzieło sprawdzisz po metce. Rzemieślnicy wpisani do państwowego rejestru Maltese Crafts Register dostają bezpłatnie metki z kodem QR, który prowadzi do profilu twórcy. Brak metki nie znaczy, że to podróbka, ale metka znaczy, że ktoś za wyrobem ręczy.

Czego nie wywozić z Malty: zabytki i piasek

Z Malty nie wywieziesz bez pisemnej zgody urzędu konserwatorskiego niczego, co prawo uznaje za dziedzictwo kultury. Według ustawy o dziedzictwie kulturowym jest nim przedmiot, który ma co najmniej 50 lat, albo taki, który ma wartość kulturową, historyczną czy etnograficzną, nawet jeśli jest współczesny. Za naruszenie grozi grzywna od 2 000 do 250 000 euro albo do 6 lat więzienia.

W praktyce dotyczy to starej koronki, monety, ceramiki z targu staroci i odłamka z prehistorycznej świątyni. Przy wszystkim, co wygląda na stare, poproś sklep o fakturę z opisem przedmiotu.

Pułapka: drugi zakaz jest mniej oczywisty. Maltańska ustawa o ochronie piasku z 1949 roku zabrania wywożenia piasku i żwiru z plaży, brzegu morskiego i każdego innego terenu bez pisemnego zezwolenia. Grzywna za pierwsze naruszenie wynosi od 46,59 do 116,47 euro. Słoik piasku z Golden Bay to wykroczenie. Nie pamiątka.

Gdzie na Malcie kupować pamiątki z własnym adresem?

Magnesy i krzyże maltańskie są w każdym kiosku od Sliemy po Mellieħę, ale kilka produktów ma swój adres.

W Mdinie kupisz szkło, a w Ta’ Qali rękodzieło

Pod Mdiną leży Ta’ Qali, dawne lotnisko RAF, którego baraki zamieniono na warsztaty rzemieślników. Szkło Mdina Glass kupisz w sklepach w samej Mdinie.

W Marsaxlokk kupisz na niedzielnym targu

Marsaxlokk to wieś rybacka 5,9 km drogą od lotniska. W niedzielę rano na nabrzeżu rybacy sprzedają nocny połów, a obok stoją stragany z obrusami, koronkami i pamiątkami.

Na Gozo kupisz sól, ġbejnę i koronki

Na Gozo trzy produkty kupisz u źródła: sól przy salinach w zatoce Xwejni, ġbejnę od lokalnych serowarów i koronki w Victorii. Z Gozo wracasz promem, więc słoiki i butelki wiozą się bez kontroli bezpieczeństwa aż do lotniska.

Lista zakupów z Malty: co wybrać

Najlepsze pamiątki z Malty mają metkę albo banderolę, która mówi, skąd są.

• Do jedzenia: suszona albo pieprzowa ġbejna, sól z Xwejni, miód tymiankowy, qubbajt, kunserva.
• Do picia: wino z banderolą DOK albo IĠT, Kinnie, piwo Cisk. Poziom orientacyjny to 90 litrów wina na osobę.
• Na prezent: szkło z Mdiny, koronka z Gozo, filigran z krzyżem maltańskim, rękodzieło z metką QR.
• Zostaw na Malcie: piasek i żwir z plaż, kamienie ze stanowisk archeologicznych i wszystko, co ma ponad 50 lat, bez zgody urzędu.

Najczęstsze pytania o to, co przywieźć z Malty