Perugia: podziemne miasto, czekolada i etruskie mury
Autor: Rafał Nowak · Aktualizacja: 29 września 2026
Perugia to stolica Umbrii, jedynego regionu Włoch bez dostępu do morza, nazywanego zielonym sercem kraju. Miasto stoi na wzgórzu, około 150 km od Rzymu i 200 km od Florencji, a jego mury mają dwie warstwy: etruską z III wieku p.n.e. i średniowieczną.
Najciekawsze jest tu jednak to, czego nie widać z ulicy. Pod głównym placem leży Rocca Paolina, czyli całe średniowieczne miasto zasypane w XVI wieku pod fortecą papieską, po którym dziś się chodzi. Do tego dochodzą fabryka czekolady Perugina, uniwersytet z 40 tysiącami studentów i dwa festiwale, które ściągają tu tłumy: Umbria Jazz w lipcu i Eurochocolate w październiku.
Perugia to doskonała baza wypadowa do odkrywania Umbrii. W pobliżu znajdują się Asyż (20 km), jezioro Trazymeńskie, Orvieto, Gubbio i Spoleto. Średniowieczne kamienice, kręte uliczki, place i widoki na umbryjskie wzgórza składają się na to, po co się tu jedzie.
Smart Podsumowanie
- Lokalizacja: stolica Umbrii na wzgórzu, bez dostępu do morza
- Najlepszy miesiąc: maj i wrzesień, sezon od maja do października
- Temperatura: 10°C w styczniu, 33°C w lipcu
- Po co się tu jedzie: Rocca Paolina, mury etruskie i czekolada Perugina
- Lot z Polski: około 2 godziny 15 minut z Krakowa
- Lotnisko: San Francesco d’Assisi (PEG), 12 km, autobus 20 minut
- Komunikacja: Minimetrò z dworca na wzgórze, 1,50 EUR
- W okolicy: Asyż 20 km, jezioro Trazymeńskie i Orvieto
- Festiwale: Umbria Jazz w lipcu, Eurochocolate w październiku
Top 3 atrakcje: co zobaczyć w Perugii?
Trzy miejsca, od których zaczyna się zwiedzanie Perugii:
Piazza IV Novembre i Fontana Maggiore
Główny plac miasta, zamknięty z trzech stron katedrą, ratuszem i fontanną. W środku stoi XIII-wieczna Fontana Maggiore z rzeźbami Nicoli i Giovanniego Pisano: sceny biblijne, znaki zodiaku i prace polne przypisane do miesięcy. Wokół placu znajdziesz Katedrę św. Wawrzyńca (gotycki kościół z XIV w. kryje pod posadzką ruiny etruskiej świątyni i rzymskiej drogi) oraz Palazzo dei Priori, średniowieczny ratusz z freskami mistrza Perugina. Dobre miejsce na poranną kawę albo wieczorny aperitivo.
Wskazówka: Przyjdź rano, gdy plac należy do mieszkańców, lub wieczorem na romantyczny spacer przy oświetleniu.
Rocca Paolina
Podziemna forteca papieża Pawła III z XVI wieku, zbudowana na zgliszczach dzielnicy rodu Baglionich. Pod jej sklepieniami zachowały się całe średniowieczne ulice z domami i bramami, po których dziś się chodzi. Wstęp jest bezpłatny, a w środku jest chłodno nawet w lipcu. Przez Rocca Paolina biegną też ruchome schody łączące parkingi i dworzec autobusowy z górnym miastem, więc mieszkańcy przechodzą przez zabytek codziennie w drodze do pracy.
Wskazówka: Wykorzystaj bezpłatne ruchome schody do zwiedzania, to najwygodniejszy sposób na poruszanie się po wzgórzach Perugii.
Pozzo Etrusco
Etruska studnia miejska z III wieku p.n.e., głęboka na około 37 metrów i szeroka na 5,6 metra u wylotu. Schodzi się do niej pomostem zawieszonym nad lustrem wody, a strop tworzą dwie kamienne belki dźwigające całą konstrukcję. Studnia zaopatrywała miasto w wodę przez stulecia. Wejście znajduje się przy Piazza Danti (koło katedry), bilet kosztuje 3 euro. W gorące dni to doskonałe miejsce na ochłodę.
Wskazówka: Po wizycie przespaceruj się średniowiecznym akweduktem Via dell’Acquedotto. Ścieżka biegnie z widokiem na Perugię i okoliczne wzgórza.
Kiedy najlepiej jechać do Perugii?
🌸 Wiosna (marzec-maj)
Temperatury: 15-23°C
Charakterystyka: temperatura rośnie od 15°C w marcu do 23°C w maju, ale pogoda bywa zmienna, więc weź kurtkę. Maj wypada najlepiej: ciepło, 60 do 80 mm opadów w miesiącu i mniej turystów niż latem. To dobry moment na objazd średniowiecznych miasteczek Umbrii.
Najlepsze dla: Miłośnicy kultury, fotografowie, wędrowcy, osoby unikające tłumów.
☀️ Lato (czerwiec-sierpień)
Temperatury: 29-33°C
Charakterystyka: Najcieplejszy okres roku. Temperatury maksymalne sięgają 33°C (lipiec i sierpień), minimalnych 17-18°C nocami. Opady są minimalne, szczególnie w sierpniu (najsuchszy miesiąc tylko 35 mm). Długie, słoneczne dni (nawet 15 godz. światła dziennego w czerwcu) sprzyjają zwiedzaniu i wieczornym spacerom. To także czas festiwali: Umbria Jazz gra w lipcu przez dziesięć dni i wypełnia całe centrum, a Eurochocolate, czyli święto czekolady, przypada dopiero w październiku. W sierpniu bywa tłoczno, bo wtedy urlopują Włosi.
Najlepsze dla: Miłośnicy festiwali, plaż nad pobliskim jeziorem Trazymeńskim, rodziny
🍂 Jesień (wrzesień-listopad)
Temperatury: 15-27°C
Charakterystyka: Wrzesień to drugi najlepszy miesiąc na wizytę, temperatura jeszcze przyjemna (27°C), mniej turystów, a winnice nabierają złotych barw. Październik przynosi chłodniejsze powietrze (22°C) i więcej opadów, ale również sezon na białe i czarne trufle. To czas degustacji lokalnych specjałów w restauracjach. Listopad jest chłodniejszy, 15°C, i najbardziej mokry w roku, 113 mm opadów. Za to muzea są puste, a ceny najniższe.
Najlepsze dla: Smakoszeе, miłośnicy wina, fotografowie jesiennych krajobrazów
❄️ Zima (grudzień-luty)
Temperatury: 10-14°C
Charakterystyka: Zima w Perugii jest łagodna, ale chłodna. Temperatury wahają się od 10-14°C w dzień do około 1°C w nocy. W lutym potrafi spaść śnieg. To najsłabszy sezon turystyczny, więc noclegi są najtańsze w roku, a w barach i restauracjach siedzą głównie studenci, bo uniwersytet pracuje normalnie.
Najlepsze dla: Pary szukające kameralnego klimatu, łowcy okazji, miłośnicy świątecznych jarmarków
Perugia pod ziemią: trzy poziomy miasta
O Perugii mówi się, że ma trzy piętra: etruskie, średniowieczne i współczesne, jedno na drugim. Wszystkie trzy da się obejść w pół dnia, a dwa z nich są pod ziemią.
Rocca Paolina: średniowieczne miasto pod placem (wstęp bezpłatny)
Papież Paweł III kazał w 1540 roku zasypać dzielnicę rodu Baglionich i postawić na niej fortecę. Domy, ulice i bramy zostały pod sklepieniami i zachowały się do dziś. Chodzi się po nich jak po zwykłej uliczce, tyle że pod ziemią i w stałej temperaturze około 15°C.
Praktyczna wskazówka: wejdź od strony Piazza Italia i wyjedź ruchomymi schodami w dół, do dworca autobusowego. To najkrótsza droga z górnego miasta na dół.
Pozzo Etrusco: studnia z III wieku p.n.e. (bilet 3 EUR)
Studnia ma około 37 metrów głębokości i 5,6 metra średnicy u wylotu, a jej strop dźwigają dwie kamienne belki. Zejście prowadzi pomostem zawieszonym nad wodą. To jedna z najlepiej zachowanych konstrukcji inżynierskich Etrusków.
Praktyczna wskazówka: wejście jest przy Piazza Danti, obok katedry, i łatwo je przeoczyć, bo prowadzą do niego zwykłe drzwi w kamienicy.
Etruskie mury i Arco Etrusco (na powierzchni, bezpłatnie)
Miasto opasują dwa pierścienie murów: etruski z III wieku p.n.e. i średniowieczny. Najlepiej widać to przy Arco Etrusco, bramie, w której na etruskim fundamencie stoi rzymska nadbudowa z napisem Augusta Perusia i renesansowa loggia.
Praktyczna wskazówka: obejdź mury od strony via Cesare Battisti, tam różnica między warstwami jest najbardziej czytelna.
Top 3 hotele w Perugii
Perugia ma noclegi w każdej cenie. Poniżej po jednym na budżet, premium i dla podróżujących z psem, z adresem i tym, na co uważać przy rezerwacji.
Budżetowy: Hotel Morlacchi
Hotel w XVII-wiecznej kamienicy, 300 metrów od Katedry świętego Wawrzyńca. Pokoje mają bezpłatne WiFi i klimatyzację, w cenie jest śniadanie podawane w zabytkowej sali. Z tej lokalizacji całe historyczne centrum obejdziesz pieszo.
Dla kogo: Podróżnicy budżetowi, pary, solo travelers
Lokalizacja: Centro Storico, 5 min pieszo do głównych atrakcji
Premium: Sina Brufani
Jedyny pięciogwiazdkowy hotel w centrum Perugii, mieszczący się w XIX-wiecznej rezydencji arystokratycznej. Pokoje mają freski na sufitach, a basen w hotelowym spa zbudowano nad odsłoniętymi etruskimi fundamentami, które widać przez szklaną podłogę. Do tego sauna, hamam i restauracja z widokiem na dolinę.
Dla kogo: Pary, celebracje specjalnych okazji, miłośnicy luksusowych spa
Lokalizacja: Piazza Italia, przy głównych atrakcjach
Przyjazny zwierzętom: Borgo Dei Conti Resort Relais & Chateaux
Butikowy hotel w historycznej willi otoczonej wiekowym ogrodem, 5 km od centrum Perugii. Obiekt zajmuje historyczną willę z wiekowym ogrodem, 5 km od centrum. Pokoje mają balkony z widokiem na umbryjską dolinę, a na terenie są restauracja z tarasem, basen i ścieżki spacerowe. Zwierzęta są tu mile widziane, a personel zapewnia miski, koce i informacje o przyjaznych psom miejscach w okolicy.
Dla kogo: Właściciele psów i kotów, miłośnicy natury, pary szukające spokoju
Lokalizacja: San Martino in Campo, 10 min autem do centrum
Jak dojechać z lotniska San Francesco d’Assisi (PEG) do centrum?
Perugia San Francesco d’Assisi (PEG) znajduje się 12 km na wschód od centrum miasta w Sant’Egidio.
Autobus Umbria Airlink (POLECANE)
Najwygodniejsza i najtańsza opcja. Autobus linii Umbria Airlink (połączenie Busitalia + Trenitalia) kursuje między lotniskiem a stacją kolejową Perugia oraz centrum Asyżu.
Cena: 5,00 EUR w jedną stronę, dzieci 4-12 lat 2,50 EUR
Bilet: w automacie na lotnisku, w kasach Busitalia na dworcu Fontivegge i przy Piazza Partigiani albo u kierowcy
Czas przejazdu: około 20 minut do dworca kolejowego w Perugii
Trasa: ta sama linia obsługuje Asyż, więc dojedziesz nią również pod bazylikę świętego Franciszka
BONUS: Mini Metro, unikalny środek transportu.
Z dworca kolejowego do górnego miasta dowozi Minimetrò, kolejka małych automatycznych wagoników jeżdżąca po estakadzie w górę wzgórza. Bez tego trzeba by pokonać pieszo ponad sto metrów przewyższenia.
Czas przejazdu: 10 do 15 minut
Częstotliwość: średnio co 2,5 minuty
Cena: 1,50 EUR za bilet ważny 70 minut
Taxi
Postój taxi przed terminalem. Licencjonowane firmy: Radio Taxi Perugia, Radio Taxi Assisi, Taxi Bastia Umbra.
Kontakt: +39 075 500 4888 (Radio Taxi Perugia)
Cena: 30-35 EUR do centrum (do 4 osób)
Czas przejazdu: 15-20 minut
| Sposób | Cena | Czas | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Autobus Umbria Airlink | 5,00 EUR, dzieci 4 do 12 lat 2,50 EUR | około 20 minut | do dworca kolejowego w Perugii, ta sama linia obsługuje Asyż |
| Minimetrò z dworca na wzgórze | 1,50 EUR, bilet ważny 70 minut | 10 do 15 minut | wagoniki co 2,5 minuty, bez tego ponad sto metrów przewyższenia pieszo |
| Taksówka | 30 do 35 EUR do centrum | 15 do 20 minut | do czterech osób, postój przed terminalem |
Najczęstsze pytania o Perugię
Czym jest podziemne miasto w Perugii?
To Rocca Paolina, forteca papieska z 1540 roku zbudowana na zasypanej dzielnicy rodu Baglionich. Pod jej sklepieniami zachowały się całe średniowieczne ulice z domami i bramami, po których dziś można chodzić. Wstęp jest bezpłatny, a przez wnętrza biegną ruchome schody łączące centrum z dolnym miastem.
Jak dojechać z lotniska w Perugii do centrum?
Autobusem Umbria Airlink spółki Busitalia: 5,00 EUR w jedną stronę, dzieci 4-12 lat 2,50 EUR, około 20 minut do dworca kolejowego. Ta sama linia obsługuje Asyż. Z dworca do górnego miasta dowozi Minimetrò za 1,50 EUR, jadące średnio co 2,5 minuty.
Czy da się zwiedzić Perugię w jeden dzień?
Tak. Piazza IV Novembre z Fontaną Maggiore i katedrą, Palazzo dei Priori z galerią malarstwa umbryjskiego, Rocca Paolina i studnia etruska mieszczą się w promieniu kilkuset metrów. Zostaw godzinę na spacer wzdłuż murów i wieczorne corso na Corso Vannucci.
Gdzie leży Perugia?
W środkowych Włoszech, na wzgórzu w regionie Umbria, około 150 km na północ od Rzymu i 200 km na południe od Florencji. To stolica regionu i jedyne duże miasto Umbrii, która jako jedyny region Włoch nie ma dostępu do morza.
Z czego słynie Perugia?
Z czekolady Perugina i produkowanych tu Baci, z festiwalu Umbria Jazz w lipcu i targów czekolady Eurochocolate w październiku, a także z etruskich zabytków: murów, bramy Arco Etrusco i studni z III wieku p.n.e. Do tego dochodzi uniwersytet z 40 tysiącami studentów, który utrzymuje miasto w ruchu przez cały rok.
Kiedy najlepiej jechać do Perugii?
Maj oraz wrzesień i początek października: 22 do 27°C, mało opadów i mniejszy tłok. Lipiec i sierpień są gorące, do 33°C, ale wtedy gra Umbria Jazz. Październik to sezon truflowy i Eurochocolate, a zima daje najniższe ceny przy 10 do 14°C w dzień.
Odległości w linii prostej.Gdzie leży Perugia i co jest w pobliżu
Źródła: pogoda: pomiary stacji Perugia i model ERA5 (Open-Meteo).